خودرو و مکانیک

سيستم روغنکاري

سيستم  روغنکاري کليه قطعات متحرک را که با هم درگير هستند را روغنکاري مي نمايد.

اعمال روغنکاري در موتور بشرح ذيل مي باشد:

الف) جلوگيري ازاصطکاک دوقطعه فلزي که بر روي هم درحال گردش وحرکت مي باشند.

ب ) عمل نظافت وشستشوي فاصله بين قطعات يعني اگر درضمن کار موتور گردوخاک وياماسه ازطريق صافي هواي کاربراتوروارد موتور شود آن راشسته وتميز مي نمايد.

ج ) ضمن گردش در بين قطعات حرارت آنها راگرفته وخنک مي نمايد وبه عمل دستگاه خنک کننده کمک مي کند.

قطعات سيستم روغنکاري

الف) پمپ روغن

ب ) فشارسنج

ج )صافي پمپ روغن

د )صافي يافيلترروغن

ه )کانالهاي روغن

الف ) پمپ روغن:

پمپ روغن ممکن است باتوجه به نوع موتورها در داخل ياخارج از کارتر نصب گردد ومعمولا دنده آن بطور مستقيم يا غير مستقيم باميل دلکو يابه وسيله دنده مورب ميل سوپاپ مي چرخد.درنتيجه روغن را تخليه کرده وبه کانالهاي روغن مي رساند.

ب ) فشار سنج روغن:

بطور کلي دونوع اندازه گيري را انجام مي دهد.يکي فشار روغن رادرداخل دستگاه روغنکاري نشان مي دهد وديگري سطح روغن رادرداخل کارتر تعيين مي کند.
فشار سنج روغن درداخل داشبورت نصب مي شود.
سطح روغن درداخل کارتر به وسيله خط کش (گيج ) روغن مشخص مي گرددکه داراي دو حرف لاتين ميباشد حرف Hکه بمعني زياد ميباشد و حرفL بمعني کم ميباشد و حد روغن بين حروف LوH ميباشدو حد فاصل ميان دو علامت روي گيج روغن معادل يک ليتر روغن مي باشد.

ج ) صافي پمپ روغن:

موقعي که روغن از کارتر وارد پمپ مي شود، از صافي مربوطه عبور نموده جنانچه مواد خارجي درداخل آن باشد. تصفيه شده ومواد خارجي رادرداخل کارترباقي مي گذارد.

د ) صافي روغن يا فيلتر :

فيلتر روغن در مدار روغن بعد از پمپ قرار گرفته وروغني که ازآن عبور مي نمايدتميز کرده وبه کارتربرمي گرداند.

ه ) کانال هاي روغن :

دراکثر موتورها پس از اينکه روغن از پمپ رانده شده واردکانال سراسري مي شودواز آنجا به سه قسمت :فشار سنج روغن ، ياتاقانهاي ثابت ومتحرک وميل لنگ وانگشتي وياتاقانهاي ميل سوپاپ وصافي (فيلتر ) روغن راه مي يابد.

روغن موتور :

روغني است که غلظت آن بستگي به درجه روغن دارد. معمولا در زمستان ازروغن هاي رقيق شماره (10ـ20-30) و در تابستان به علت گرما و رقيق شدن از روغنهاي غليظ تر (از شماره بالاتر) استفاده مي کنند (40ـ50) توجه داشته باشيد که فقط از روغن استاندارد و توصيه شده استفاده نماييدو روغن هر مقداري که شماره روغن بالا ميرود غلظت ان بيشتر ميشود.

خواص و وظايف روغن:

هنگام استارت زدن از خود مقاومت نشان نداده يعني تقريباً داراي ويسکوزيته ثابتي است.
روغنکاري کامل کليه قطعات و جلوگيري از فرسايش قطعات در شرايط مختلف کار موتور
کاهش اصطکاک قطعات موتور
کربن و اسيدهاي حاصل از احتراق را در خود حل نموده و در نتيجه به قطعات صدمه‎اي نرسد.
شستشوي کليه قطعات و رسوب زدائي آنها
ذرات خارجي را در خود بصورت معلق نگه دارد.
آب بندي بين قطعات يعني فواصل خالي را پر نموده و آب بندي رينگ، پيستون و سيلندر را کامل تر مي کند و مانع از عبور کمپرس به داخل کارتر شود.
جلوگيري از زنگ زدگي کليه قطعات داخل موتور بعلت بوجود آوردن آبي که بر اثر احتراق بوجود مي‎آيد. مي‎دانيم از احتراق ناقص يک ليتر بنزين بيش از يک ليتر آب بوجود مي‎آيد که مقدار کمي از آن از طريق رينگها و سيلندر وارد روغن مي‎گردد.
خنک کردن کليه قطعات داخل موتور
کف نکردن هنگام کار موتور و تلاطم در کارتر در غير اينصورت در کانالها ايجاد حباب نموده و سيستم روغنکاري را دچار اشکال مي‎سازد. بهمين علت موادي بنام ضد کف به روغن اضافه مي کنند.

طبقه بندي روغن:

روغن را به روش SAE و API که با مشارکت اتومبيل سازان و کارخانه‎هاي روغن سازي تهيه شده و کليه روغنهاي مصرفي در اتومبيلهاي بنزيني و ديزلي را در برمي‎گيرد ، طبقه بندي مي کنند.
در طبقه بندي API تمام عوامل مؤثر در نظر گرفته شده است از جمله: طراحي موتور، نحوه روغنکاري، طريقه نگهداري، کيفيت سوخت و شرايط کار موتور.
انجمن مهندسين خودرو که به اختصار Society of Automotive Engineers .SAE ناميده مي‎شود براي طبقه بندي ويسکوزيته روغنها (مقاومتي که سيال در برابر جاري شدن از خود نشان مي دهد، ويسکوزيته يا گرانروي مي گويند ) روشي اتخاذ نموده که امروزه ازآنها استفاده مي شود. تمام روغنها برحسب SAE درجه بندي و تهيه شده و اعداد معمول آن عبارتند از:

SAE 5W – SAE 10W – SAE 20W

SAE 30 – SAE 40 – SAE 50

روغن سفت که غلظت بيشتري دارد با اعداد بزرگتر و روغن رقيقتر که غلظت کمتري دارد با اعداد کوچکتر نشان داده مي‎شود. حرف W بمعناي زمستاني بودن روغن مي باشد.
امروزه روغنهاي جديدي با ويسکوزيته متغيري به بازار عرضه شده‎اند که در هواي سرد روانتر و در هواي گرم سفت‎تر مي‎شوند و بنام روغن اتوماتيک معروف مي‎باشد.
درجه بندي روغنهاي اتوماتيک:

SAE 10W-20   SAE 10W-30    SAE 10W-40

SAE 20W-40   SAE 20W-50

SAE 20W-40 يعني در هواي سرد ويسکوزيته روغن روانتر يعني 20 و در هواي گرم ويسکوزيته روغن غليظتر يعني 40 مي‎باشد و چون ويسکوزيته اين نوع روغن بين 20 تا 40 متغير است به روغن اتوماتيک معروف مي‎باشد.
کارشناسان روشي پيشنهاد مي‎کنند که در کشور ما رواج دارد.